Tất cả các loài cây
9 loài cây
NEBông vải
Gossypium hirsutum L.
Họ Cẩm quỳ (Malvaceae)
Bông vải (Gossypium hirsutum L.), còn gọi bông luồi hay upland cotton, là cây công nghiệp họ Cẩm quỳ (Malvaceae) cho xơ bông — nguyên liệu dệt may quan trọng nhất thế giới. Loài có nguồn gốc Mexico và Trung Mỹ, được thuần hóa từ lâu đời và nay là loài bông được trồng nhiều nhất, chiếm phần lớn sản lượng toàn cầu. Xơ bông gần như là cellulose tinh khiết; hạt cho dầu bông ăn được sau tinh luyện nhưng chứa gossypol — hợp chất độc, từng được nghiên cứu như chất ức chế sinh sản nam.
ENCà phê
Coffea arabica L.
Họ Cà phê (Rubiaceae)
Cà phê arabica (Coffea arabica L.) là cây gỗ nhỏ thường xanh họ Cà phê (Rubiaceae), quả mọng ('cherry') chứa hai hạt cà phê nhân; đây là loài cà phê được trồng nhiều nhất thế giới và chiếm khoảng 60% sản phẩm cà phê toàn cầu. Theo Kew POWO, vùng bản địa là Đông Nam Sudan, Tây Nam Ethiopia và Bắc Kenya (núi Marsabit); Yemen là trung tâm lan truyền thứ cấp từ thế kỷ 14. Hạt chứa caffeine (khoảng 1,2–1,5% khối lượng khô) và nhóm acid chlorogenic (5–8%), cùng trigonelline và diterpen cafestol/kahweol tạo vị và hương. Ở Việt Nam, cà phê là cây công nghiệp chủ lực của Tây Nguyên (Đắk Lắk, Lâm Đồng, Gia Lai, Đắk Nông).
NECao su
Hevea brasiliensis (Willd. ex A.Juss.) Müll.Arg.
Họ Đại kích (Euphorbiaceae)
Cao su (Hevea brasiliensis) là cây gỗ lớn rụng lá họ Đại kích (Euphorbiaceae), có nguồn gốc lưu vực Amazon (Nam Mỹ nhiệt đới theo Kew POWO: Bolivia, Brazil, Colombia, French Guiana, Peru, Venezuela). Vỏ thân chứa ống mủ cho nhũ dịch trắng gồm khoảng 60% nước và 33–35% cis-1,4-polyisoprene — chính là cao su thiên nhiên, nguồn polymer đàn hồi quan trọng bậc nhất. Sau khi lưu hóa ra đời (1839), cao su được đưa từ Amazon sang châu Á và ngày nay Thái Lan, Indonesia, Việt Nam, Ấn Độ, Trung Quốc và Tây Phi là vùng sản xuất chính. Mủ chứa các protein gây dị ứng (Hev b 1–15); IUCN xếp loài là Ít lo ngại (LC, 2020).
NECây thuốc cá
Derris elliptica (Wall.) Benth.
Họ Đậu (Fabaceae)
Cây thuốc cá chứa rotenone ở rễ — chất độc với cá và côn trùng, từng dùng làm thuốc trừ sâu sinh học.
LCCọc rào (Jatropha)
Jatropha curcas L.
Họ Đại kích (Euphorbiaceae)
Cọc rào (jatropha) cho hạt giàu dầu không ăn được, được nghiên cứu làm nguyên liệu biodiesel và cây hàng rào.
NEĐay
Corchorus olitorius L.
Họ Đay (Malvaceae)
Đay (Corchorus olitorius L.), còn gọi đay quả dài hay đay Tossa, là cây thân thảo họ Cẩm quỳ (Malvaceae) cho sợi bast đứng thứ hai sau bông về sản lượng sợi tự nhiên. Loài bản địa châu Phi nhiệt đới và/hoặc Nam Á (còn tranh luận), được thuần hóa lấy sợi chủ yếu ở Ấn Độ và Bangladesh. Sợi đay dai, rẻ và phân hủy sinh học nên dùng dệt bao tải, vải bố, đế thảm, dây thừng, làm bột giấy và vật liệu thân thiện môi trường; lá non (rau đay, molokhia) ăn được, còn hạt chứa glycoside tim (corchorin) nên không ăn được.
NEGai
Boehmeria nivea (L.) Gaudich.
Họ Gai (Urticaceae)
Gai (Boehmeria nivea (L.) Gaudich.), còn gọi ramie hay “China grass”, là cây thân thảo lâu năm họ Gai (Urticaceae) cho một trong những loại sợi tự nhiên lâu đời nhất. Loài bản địa Đông Á và Đông Nam Á, được thuần hóa lấy sợi từ hơn 6.000 năm ở Trung Quốc. Sợi gai lấy từ lớp vỏ thân (bast), thành phần chính là cellulose, nổi bật về độ bền cao, bóng tự nhiên, ít co giãn và kháng nấm mục; nhờ vậy gai được dệt vải cao cấp, dây bện chịu lực, vải địa kỹ thuật và giấy kỹ thuật.
NEMía
Saccharum officinarum L.
Họ Hòa thảo (Poaceae)
Mía (Saccharum officinarum L.) là cây thảo lưu niên họ Hòa thảo (Poaceae), thân phân đốt cao 2–7 m tích lũy sucrose trong lóng — nguyên liệu chính của ngành đường và ethanol sinh học. Theo Kew POWO, loài có nguồn gốc New Guinea, được người Papua thuần hóa từ tổ tiên hoang dã Saccharum robustum khoảng 6.000 năm trước rồi lan theo các thủy thủ Austronesian khắp nhiệt đới. Đây là cây trồng có sản lượng lớn nhất thế giới (khoảng 1,9 tỷ tấn năm 2020), Brazil chiếm khoảng 40%. Ngoài sucrose, nước mía còn giàu polyphenol (acid caffeic, chlorogenic, tricin, apigenin, luteolin); sáp mía chứa policosanol (octacosanol) và D-003. Ở Việt Nam, mía được trồng ở Thanh Hóa, Nghệ An, Phú Yên, Tây Ninh, Hậu Giang… để ép đường và làm nước mía.
NEXoan Ấn Độ (Neem)
Azadirachta indica A.Juss.
Họ Xoan (Meliaceae)
Xoan Ấn Độ (Azadirachta indica) là cây gỗ thường xanh họ Xoan, hoa trắng thơm, quả hạch chứa dầu; toàn cây chứa azadirachtin, dùng làm thuốc truyền thống và thuốc trừ sâu sinh học, trồng phổ biến ở Nam Á và Việt Nam.