Tất cả các loài cây
10 loài cây
NEBông vải
Gossypium hirsutum L.
Họ Cẩm quỳ (Malvaceae)
Bông vải (Gossypium hirsutum L.), còn gọi bông luồi hay upland cotton, là cây công nghiệp họ Cẩm quỳ (Malvaceae) cho xơ bông — nguyên liệu dệt may quan trọng nhất thế giới. Loài có nguồn gốc Mexico và Trung Mỹ, được thuần hóa từ lâu đời và nay là loài bông được trồng nhiều nhất, chiếm phần lớn sản lượng toàn cầu. Xơ bông gần như là cellulose tinh khiết; hạt cho dầu bông ăn được sau tinh luyện nhưng chứa gossypol — hợp chất độc, từng được nghiên cứu như chất ức chế sinh sản nam.
NECà độc dược
Datura metel L.
Họ Cà (Solanaceae)
Cà độc dược chứa alkaloid tropan (scopolamine, atropine) cực độc với người; toàn cây gây ảo giác, mê sảng nếu ăn phải.
ENCà phê
Coffea arabica L.
Họ Cà phê (Rubiaceae)
Cà phê arabica (Coffea arabica L.) là cây gỗ nhỏ thường xanh họ Cà phê (Rubiaceae), quả mọng ('cherry') chứa hai hạt cà phê nhân; đây là loài cà phê được trồng nhiều nhất thế giới và chiếm khoảng 60% sản phẩm cà phê toàn cầu. Theo Kew POWO, vùng bản địa là Đông Nam Sudan, Tây Nam Ethiopia và Bắc Kenya (núi Marsabit); Yemen là trung tâm lan truyền thứ cấp từ thế kỷ 14. Hạt chứa caffeine (khoảng 1,2–1,5% khối lượng khô) và nhóm acid chlorogenic (5–8%), cùng trigonelline và diterpen cafestol/kahweol tạo vị và hương. Ở Việt Nam, cà phê là cây công nghiệp chủ lực của Tây Nguyên (Đắk Lắk, Lâm Đồng, Gia Lai, Đắk Nông).
LCCọc rào (Jatropha)
Jatropha curcas L.
Họ Đại kích (Euphorbiaceae)
Cọc rào (jatropha) cho hạt giàu dầu không ăn được, được nghiên cứu làm nguyên liệu biodiesel và cây hàng rào.
NEĐiều
Anacardium occidentale L.
Họ Xoài (Anacardiaceae)
Điều (Anacardium occidentale L.) là cây gỗ thường xanh họ Xoài (Anacardiaceae), có nguồn gốc vùng nhiệt đới Nam Mỹ (bản địa Brazil, đặc biệt đông bắc). Quả gồm 'táo điều' — thực chất là cuống và đế hoa phình to (quả giả) — và quả thật là hạch hình thận chứa hạt. Dịch vỏ hạt (CNSL) chứa acid anacardic, cardol và cardanol, gây viêm da tiếp xúc nhưng là nguyên liệu công nghiệp quan trọng (nhựa epoxy, sơn, má phanh); nhân hạt giàu lipid (khoảng 44%) và protein. Năm 2024, sản lượng hạch điều thô thế giới đạt khoảng 4,24 triệu tấn, do Bờ Biển Ngà và Ấn Độ dẫn đầu; Việt Nam là nước chế biến và xuất khẩu nhân điều lớn nhất thế giới.
NEHồ tiêu
Piper nigrum L.
Họ Hồ tiêu (Piperaceae)
Hồ tiêu (Piper nigrum L.) là dây leo thân gỗ thường xanh thuộc họ Hồ tiêu (Piperaceae), quả mọng nhỏ kết thành bông chín đỏ, khi phơi khô cho tiêu đen/tiêu trắng — loại gia vị được giao dịch nhiều nhất thế giới, mệnh danh 'vua của các loại gia vị'. Theo Plants of the World Online (Kew POWO), vùng bản địa được ghi nhận là Sri Lanka, trong khi trang Species Profile của Kew lại nêu nguồn gốc bờ biển Malabar (Kerala, Ấn Độ); nhiều bằng chứng mới gợi ý trung tâm nguồn gốc ở vùng Tây Ghats – Sri Lanka. Alkaloid cay piperine (2–7% khối lượng khô) là hoạt chất đặc trưng, cùng tinh dầu (β-caryophyllene, limonene, sabinene). Việt Nam là nước sản xuất và xuất khẩu hồ tiêu lớn nhất thế giới.
NELúa
Oryza sativa L.
Họ Lúa (Poaceae)
Lúa (Oryza sativa L.) là cây thảo một năm thuộc họ Hòa thảo (Poaceae), cây lương thực quan trọng nhất thế giới và là nguồn lương thực chính của khoảng một nửa dân số. Loài được thuần hóa từ tổ tiên hoang dã Oryza rufipogon khoảng 9.000 năm trước ở lưu vực sông Dương Tử; hai nhóm chính là japonica (ôn đới) và indica (nhiệt đới). Hạt gạo chủ yếu là tinh bột (amylose 15–30%) cùng protein dự trữ oryzenin; dầu cám gạo chứa γ-oryzanol (hỗn hợp ester ferulic của phytosterol và rượu triterpen), tocopherol và tocotrienol có tác dụng chống oxy hóa và hạ lipid máu. Sản lượng gạo xay xát thế giới khoảng 520 triệu tấn mỗi năm, do Trung Quốc và Ấn Độ dẫn đầu; đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam gieo cấy 2–3 vụ mỗi năm.
NEMã tiền
Strychnos nux-vomica L.
Họ Mã tiền (Loganiaceae)
Mã tiền cho hạt chứa strychnine cực độc, tác động co cứng cơ; là một trong những cây thuốc độc nổi tiếng nhất.
NESen
Nelumbo nucifera Gaertn.
Họ Sen (Nelumbonaceae)
Sen (Nelumbo nucifera) là cây thủy sinh thân rễ sống trong bùn, hoa lớn 15–30 cm và hạt có thể nảy mầm sau hơn 1.000 năm. Lá sen giàu nuciferine, còn tâm sen chứa liensinine, isoliensinine và neferine — nhóm alkaloid đang được nghiên cứu về tim mạch, chuyển hóa và ung thư.
NEXoan Ấn Độ (Neem)
Azadirachta indica A.Juss.
Họ Xoan (Meliaceae)
Xoan Ấn Độ (Azadirachta indica) là cây gỗ thường xanh họ Xoan, hoa trắng thơm, quả hạch chứa dầu; toàn cây chứa azadirachtin, dùng làm thuốc truyền thống và thuốc trừ sâu sinh học, trồng phổ biến ở Nam Á và Việt Nam.