Lát hoa
Chukrasia tabularis A.Juss.
Lát hoa (Chukrasia tabularis A.Juss.) là cây gỗ lớn họ Xoan (Meliaceae), bản địa Nam Á và Đông Nam Á, cho loại gỗ vàng óng, thớ mịn, ít cong vênh, được xếp vào nhóm gỗ quý dùng đóng đồ mộc cao cấp, veneer và nhạc cụ. Cây rụng lá theo mùa khô, cao 20–30 m, lá kép lông chim dài 30–50 cm, hoa nhỏ trắng kem, quả nang chứa nhiều hạt có cánh. Vỏ và hạt có vị đắng do limonoid. IUCN xếp loại Ít quan tâm (LC) nhưng cây bị khai thác mạnh vì gỗ quý.
Chưa có đánh giá nào — hãy là người đầu tiên!
Hình ảnh
Lát hoa — CâyLát hoa — Lá
Lát hoa — Hạt & cây non
Lát hoa — Cây
Lát hoa — Thân & vỏ
Lát hoa — Hạt & cây nonLát hoa — CâyLát hoa — LáTổng quan
Lát hoa (Chukrasia tabularis) là cây gỗ lớn rụng lá theo mùa khô, cao 20–30 m (đôi khi tới 40 m), thân thẳng tròn, có bạnh gốc nhỏ, vỏ nâu xám nứt dọc. Lá kép lông chim dài 30–50 cm gồm 6–12 đôi lá chét hình trứng, mép nguyên; lá non thường có màu đỏ nhạt và phủ lông mịn. Hoa nhỏ màu trắng kem mọc thành chùm ở nách lá, nở khi cây ra lá non. Quả là nang hình trứng dài 3–4 cm, khi chín tách ra giải phóng nhiều hạt dẹt có cánh mỏng giúp phát tán nhờ gió.
Cập nhật bởi lebachungtdh@gmail.com · 09/10/2026
Lát hoa phân bố từ Nam Á (Ấn Độ, Nepal, Bangladesh, Sri Lanka) qua Nam Trung Quốc đến hầu khắp Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Cây mọc trong rừng nhiệt đới theo mùa, rừng thứ sinh và ven suối, trên đất sâu, ẩm, thoát nước, từ vùng đồng bằng tới độ cao khoảng 1.000 m. Ở Việt Nam, lát hoa là loài gỗ quý được trồng rừng và trồng phân tán, đồng thời được đưa vào nhiều chương trình trồng rừng gỗ lớn.
Cập nhật bởi lebachungtdh@gmail.com · 09/10/2026
Gỗ lát hoa có màu vàng nhạt đến nâu vàng, óng ánh, thớ mịn và đều, dễ gia công, chạm khắc, ít cong vênh và bền — được xếp vào nhóm gỗ quý. Thành phần chủ yếu là cellulose cùng lignin, hemicellulose và chất chiết. Vỏ và hạt có vị đắng đặc trưng do các limonoid (chukrasin, chuktabularin) và triterpenoid — nhóm chất có hoạt tính kháng khuẩn, chống ăn và độc côn trùng nhẹ đã được nghiên cứu. Nhờ vậy lát hoa vừa là cây gỗ quý vừa là nguồn hợp chất tự nhiên đáng chú ý.
Cập nhật bởi lebachungtdh@gmail.com · 09/10/2026
Lát hoa cho gỗ quý dùng đóng đồ mộc cao cấp, veneer, ván sàn, nhạc cụ, đồ mỹ nghệ và chạm khắc trang trí nội thất. Cây được trồng rừng lấy gỗ và trồng phân tán làm bóng mát, cây đường phố. Trong y học cổ truyền, vỏ và hạt (vị đắng) được dùng hạn chế để trị sốt, tiêu chảy và ký sinh trùng; các nghiên cứu hiện đại ghi nhận hoạt tính kháng khuẩn, chống oxy hóa và trừ sâu của chất chiết từ hạt và vỏ. Vỏ còn cho tanin và sợi.
Cập nhật bởi lebachungtdh@gmail.com · 09/10/2026
Chukrasia tabularis được IUCN xếp loại Ít quan tâm (LC) nhờ phân bố rộng, song do gỗ quý nên bị khai thác mạnh ở nhiều nơi; ở Việt Nam cần ưu tiên trồng rừng để giảm áp lực lên rừng tự nhiên. Về an toàn, các bộ phận của cây không dùng làm thực phẩm; vỏ và hạt có vị đắng và chứa limonoid nên không ăn, dùng làm thuốc chỉ theo hướng dẫn chuyên môn. Bụi gỗ khi cưa, xẻ có thể gây kích ứng hô hấp và da, cần bảo hộ khi gia công.
Cập nhật bởi lebachungtdh@gmail.com · 09/10/2026
Vòng đời
Từ hạt đến thành phẩmHạt
Hạt có cánh phát tán nhờ gió; gieo trong luống ươm ẩm, che bóng nhẹ cho tới khi nảy mầm.
Cây non
Cây non ưa sáng, lớn nhanh; cần làm cỏ, tỉa cành để thân thẳng, tán đều.
Cây trưởng thành
Cây 20–30 m, rụng lá mùa khô rồi ra lá non và hoa; quả chín vào cuối mùa mưa.
Khai thác gỗ
Sau 25–40 năm, gỗ được khai thác và xẻ phục vụ đồ mộc cao cấp.
Phân bố & nguồn gốc
Tỉ lệ ghi nhận theo khu vực- Ấn Độ và Nepal24%
- Việt Nam22%
- Nam Trung Quốc18%
- Bangladesh và Myanmar12%
- Đông Nam Á khác12%
- Sri Lanka5%
- Trồng ở nơi khác7%
Thành phần hoá học
Hàm lượng tương đối trong nhựa trầm- Cellulose (gỗ)Thành phần chính của gỗ38%
- LigninHóa gỗ22%
- HemicellulosePolysaccharide gỗ16%
- Limonoid (chukrasin, chuktabularin)Vị đắng; kháng khuẩn, trừ sâu nhẹ10%
- Triterpenoid và sterolThành phần vỏ, hạt8%
- Khác (chất chiết, tanin, khoáng)Thành phần phụ6%
Công dụng
- Gỗ đóng đồ mộc cao cấp, veneer, nhạc cụ
- Gỗ đồ mỹ nghệ, chạm khắc, trang trí nội thất
- Trồng rừng lấy gỗ và cây bóng mát
- Vỏ, hạt dùng hạn chế trong y học cổ truyền (vị đắng)
- Chất chiết từ hạt và vỏ có hoạt tính kháng khuẩn, trừ sâu (tiềm năng)
- Cây đường phố, cây phân tán trong quy hoạch
Đặc tính
- Gỗ
- Vàng óng, thớ mịn, cứng vừa
- Lá
- Kép lông chim, rụng mùa khô
- Sinh trưởng
- Nhanh, ưa sáng
Sinh cảnh & bảo tồn
Rừng nhiệt đới theo mùa, rừng thứ sinh và ven suối ở Nam Á và Đông Nam Á; mọc trên đất sâu, ẩm, thoát nước, từ đồng bằng tới khoảng 1.000 m. Ưa sáng, sinh trưởng nhanh ở nơi đủ ẩm.
Bảo tồn
Toàn cầu ở mức Ít quan tâm (IUCN: LC) nhờ phân bố rộng, song gỗ quý nên bị khai thác mạnh ở nhiều nơi; ở Việt Nam cần ưu tiên trồng rừng để giảm áp lực lên rừng tự nhiên.
Tài liệu tham khảo
- 1Plants of the World Online — Chukrasia tabularis A.Juss. — Kew Science, 2024
- 2IUCN Red List — Chukrasia tabularis — IUCN, 2018
- 3PROSEA — Timber trees: Chukrasia — PROSEA, 1994
- 4Chukrasia tabularis — description and uses — Wikipedia tiếng Anh, 2026
- 5Lát hoa — đặc điểm, gỗ quý, công dụng — Wikipedia tiếng Việt, 2026
- 6Nguồn ảnh: Vinayaraj (CC BY-SA 3.0) — Wikimedia Commons,
- 7Nguồn ảnh: Rohit Naniwadekar (CC BY-SA 4.0) — Wikimedia Commons,
- 8Nguồn ảnh: Dinesh Valke (CC BY-SA 2.0) — Wikimedia Commons,