Hướng dương

Cây thân thảo sống khoảng một năm, thân to thẳng, phủ lông cứng, thường có đốm, cao 1–3 m. Lá to, thường mọc so le, cuống dài, phiến hình trứng đầu nhọn, gốc hình tim, mép có răng cưa, hai mặt đều có lông trắng. Cụm hoa thực chất là một cụm hoa dạng đầu (capitulum) gồm nhiều hoa con: vòng ngoài là hoa tỏa tia (hoa lưỡi) màu vàng, không sinh sản; phần giữa là các hoa ống (hoa dạng đĩa) lưỡng tính, màu tím hồng, khi thụ phấn cho quả bế chứa hạt. Đường kính cụm hoa 7–20 cm, có giống lên tới hơn 30 cm. Cụm hoa non có tính hướng quang (hướng dương), quay theo mặt trời từ sáng đến chiều; khi chín cụm hoa thường cố định hướng đông.

Hướng dương có nguồn gốc Bắc Mỹ, được thuần hóa từ lâu; cây trồng lấy hạt đã được người bản địa sử dụng hơn 4.000 năm. Thế kỷ 16, hạt giống được đưa sang châu Âu rồi lan rộng ra thế giới. Ngày nay hướng dương là cây lấy dầu quan trọng thứ ba hoặc thứ tư thế giới (sau đậu nành, cải dầu...); các nước sản xuất lớn gồm Nga, Ukraina, Argentina, Trung Quốc. Ở Việt Nam, hoa hướng dương được trồng làm cảnh và du lịch (cánh đồng hoa Nghệ An, Đà Lạt, Tây Nguyên) và trồng lấy hạt rang ăn. Hạt chứa khoảng 40–50% dầu giàu acid béo không bão hòa (linoleic, oleic) và vitamin E; khô dầu làm thức ăn chăn nuôi.