Chôm chôm
Nephelium lappaceum L.
Chôm chôm (Nephelium lappaceum) là cây ăn quả nhiệt đới họ Bồ hòn, quả hạch có vỏ dai phủ lông mềm, cơm quả trắng ngọt bọc hạt một; là họ hàng gần của nhãn và vải, có nguồn gốc Đông Nam Á.
Chưa có đánh giá nào — hãy là người đầu tiên!
Hình ảnh
Chôm chôm — Quả & hạt (minh họa)Chôm chôm — Cây & quả
Chôm chôm — Cành & lá
Chôm chôm — Quả
Chôm chôm — Chùm quả
Chôm chôm — Quả trên cànhChôm chôm — Quả & hạt (minh họa)Chôm chôm — Cây & quảTổng quan
Cây gỗ thường xanh, cao 15–24 m. Lá mọc cách, kép hình lông chim dài 7–30 cm với một đến bốn đôi lá chét, mỗi lá chét dài 5–20 cm và rộng 2,5–11 cm. Hoa nhỏ, không cánh, mọc thành chùy đứng ở đầu cành. Cây có thể là cây đực (chỉ cho hoa đực, không đậu quả) hoặc cây cái (hoa hữu tính cái). Quả là quả hạch tròn hoặc bầu dục, một hạt, dài 3–6 cm (hiếm khi 8 cm), vỏ dai màu đỏ/vàng phủ đầy lông mềm (gai mềm); cơm quả (aril) màu trắng trong, ngọt, mọng nước, bọc quanh hạt duy nhất. Tên gọi 'rambutan' xuất phát từ tiếng Mã Lai 'rambut' nghĩa là 'tóc'.
Chôm chôm có nguồn gốc Đông Nam Á, trung tâm đa dạng ở Indonesia, và gần gũi với vải, nhãn, pulasan và mamoncillo. Khoảng thế kỷ 13–15, thương nhân Ả Rập đưa chôm chôm đến Zanzibar và Pemba (Đông Phi); thế kỷ 19 người Hà Lan du nhập vào châu Mỹ (Suriname). Ngày nay cây được trồng rộng khắp vùng nhiệt đới. Ở Việt Nam, chôm chôm trồng nhiều ở Đồng bằng sông Cửu Long, Bình Thuận và miền Đông Nam Bộ; quả ăn tươi là chính, cũng được đóng hộp ngâm si-rô, làm mứt, thạch. Cơm quả giàu vitamin C, mangan và chất xơ; hạt rang/nướng ăn được; vỏ quả theo kinh nghiệm dân gian dùng nhuộm vải.
Vòng đời
Từ hạt đến thành phẩmCành & lá
Cây gỗ thường xanh cao 15–24 m, lá kép lông chim 1–4 đôi lá chét.
Lá & cụm quả
Lá mọc cách, kép lông chim; quả hạch mọc thành chùm gần đầu cành.
Chùm quả
Quả hạch 1 hạt, vỏ dai phủ lông mềm, dài 3–6 cm.
Quả chín
Cơm quả (aril) trắng trong, ngọt, bọc quanh hạt; vỏ đỏ khi chín.
Phân bố & nguồn gốc
Tỉ lệ ghi nhận theo khu vực- Đông Nam Á (nguồn gốc, đa dạng nhất Indonesia)40%
- Nam Á (Sri Lanka, Ấn Độ)15%
- Đông Phi · châu Mỹ (Zanzibar, Suriname...)15%
- Trồng mở rộng vùng nhiệt đới30%
Thành phần hoá học
Hàm lượng tương đối trong nhựa trầm- NướcCơm quả mọng nước78%
- GlucidĐường ngọt tự nhiên15%
- Chất xơHỗ trợ tiêu hóa3%
- Đạm (protein)Một lượng nhỏ2%
- Vitamin C & khoáng (Mn, K)Vitamin C, mangan, kali2%
Công dụng
- Ăn tươi: cơm quả (aril) ngọt, thơm, giàu vitamin C
- Đóng hộp ngâm si-rô, làm mứt, thạch, sinh tố
- Hạt rang/nướng ăn được; vỏ quả dân gian dùng nhuộm vải
Đặc tính
- Thân
- Gỗ, thường xanh, 15–24 m
- Lá
- Kép lông chim, 1–4 đôi lá chét
- Hoa
- Nhỏ, không cánh, chùy đứng
- Quả
- Hạch 1 hạt, vỏ phủ lông mềm
Sinh cảnh & bảo tồn
Cây nhiệt đới, thích vùng thấp ấm và ẩm với mùa mưa phân bố đều; đất sâu, thoát nước. Ở Việt Nam trồng nhiều ở Đồng bằng sông Cửu Long, Bình Thuận và miền Đông Nam Bộ. Cần trồng chung cây cho quả và thụ phấn; cây đực không đậu quả.
Bảo tồn
IUCN chưa đánh giá (NE). Chôm chôm là cây ăn quả được trồng rộng rãi ở vùng nhiệt đới, không bị đe dọa.
Tài liệu tham khảo
- 1Plants of the World Online — Nephelium lappaceum L. — Kew Science, 2026
- 2Rambutan (Nephelium lappaceum) — mô tả, nguồn gốc, sử dụng — Wikipedia tiếng Anh, 2026
- 3Chôm chôm — đặc điểm, xuất xứ, giá trị sử dụng — Wikipedia tiếng Việt, 2026
- 4Nguồn ảnh: Forest and Kim Starr (CC BY 3.0 us) — Wikimedia Commons,
- 5Nguồn ảnh: Aldrina A Manashe / SarKaLay (CC0) — Wikimedia Commons,
- 6Nguồn ảnh: Wellcome Collection (CC BY 4.0) — Wikimedia Commons,