Bồ đề

Bồ đề (Ficus religiosa) là cây gỗ lớn thường xanh đến rụng lá theo mùa, cao 20–30 m, tán rộng và sống rất lâu — nhiều cây hơn 2.000 năm tuổi. Thân màu xám nhạt, đường kính có thể tới 3 m; cây non thường sống biểu sinh (bám trên cây khác hay công trình) rồi gửi rễ buông xuống. Lá mọc cách, hình tim, bóng, dài 10–17 cm, đầu lá kéo dài thành “đuôi” mảnh 2,5–4 cm giúp thoát nước mưa — nét đặc trưng dễ nhận nhất. Quả sung nhỏ màu tím đỏ, đường kính 1–1,5 cm, mọc thành cặp ở nách lá; bộ nhiễm sắc thể 2n = 26.

Cập nhật bởi lebachungtdh@gmail.com · 09/10/2026

Bồ đề là loài cây linh thiêng bậc nhất châu Á: tương truyền Thái tử Siddhartha Gautama thành đạo dưới gốc một cây bồ đề ở Bodh Gaya (Ấn Độ), từ đó cây mang tên “cây giác ngộ” (Bodhi). Cây được tôn kính trong Phật giáo, Ấn Độ giáo và Kỳ Na giáo, nên thường được trồng ở chùa, đền, đình và khu di tích. Cây Mahabodhi ở Bodh Gaya và hậu duệ của nó — như cây Jaya Sri Maha Bodhi ở Sri Lanka (trồng năm 288 TCN) — thuộc những cây được trồng lâu đời nhất còn sống mà có niên đại xác định.

Cập nhật bởi lebachungtdh@gmail.com · 09/10/2026

Vỏ và lá bồ đề chứa nhiều nhóm hợp chất: flavonoid, tanin, phenol, sterol và triterpen (như β-sitosterol), cùng một lượng nhỏ furanocoumarin (bergapten, psoralen) gây nhạy cảm ánh sáng. Tanin làm vỏ có vị se, được dùng thuộc da. Lá còn là giá thể cho rệp cánh kiến (Kerria lacca) tiết ra nhựa shellac — nguyên liệu vecni tự nhiên. Quả sung là điểm nút trong quan hệ cộng sinh chuyên biệt: mỗi loài Ficus có một loài ong thụ phấn riêng, thụ phấn cho nhau bên trong quả.

Cập nhật bởi lebachungtdh@gmail.com · 09/10/2026

Bồ đề được trồng làm cây cảnh, cây bóng mát, cây thiêng ở chùa đền và ven đường khắp Nam Á, Đông Nam Á và Trung Quốc. Trong y học cổ truyền (Ayurveda, Đông y), vỏ, lá và quả được dùng chữa hen, vết thương, tiêu chảy, đái tháo đường và viêm; các nghiên cứu hiện đại ghi nhận tác dụng chống oxy hóa, kháng khuẩn và hạ đường huyết ở cao chiết lá, vỏ. Vỏ cho tanin thuộc da và sợi làm giấy; lá dùng nuôi rệp cánh kiến lấy shellac và làm thức ăn gia súc; gỗ mềm, ít bền, dùng đóng gói nhẹ.

Cập nhật bởi lebachungtdh@gmail.com · 09/10/2026

Ficus religiosa được IUCN xếp loại Ít quan tâm (LC) — không bị đe dọa toàn cầu. Về an toàn, các bộ phận của cây không dùng làm thực phẩm phổ thông; nhựa mủ (latex) có thể gây kích ứng da và dị ứng. Furanocoumarin trong lá gây nhạy cảm ánh sáng, nên tránh tiếp xúc lâu với da khi dùng lá tươi rồi ra nắng. Các chế phẩm y học cổ truyền từ vỏ, lá chỉ nên dùng theo hướng dẫn chuyên môn, không tự ý dùng thay thuốc điều trị.

Cập nhật bởi lebachungtdh@gmail.com · 09/10/2026