Thảo quả

Thảo quả (Lanxangia tsao-ko, trước đây Amomum tsao-ko) là cây thân thảo lớn thuộc họ Gừng (Zingiberaceae), cao 2–3 m, mọc thành bụi từ thân rễ trong rừng ẩm vùng núi. Lá to hình mác đến mũi mác, cuống dài, gân rõ. Cụm hoa là bông ngắn mọc ở gốc thân, hoa nhỏ màu vàng nhạt. Quả nang dài hình trứng hoặc gần tròn, khi tươi màu đỏ nâu, khô chuyển nâu xám, có đường gờ dọc; vỏ dày, bên trong chứa nhiều hạt màu đen nâu, dầu bóng, thơm cay nồng đặc trưng. Quả khô là gia vị quan trọng của ẩm thực Tây Nam Trung Quốc và vùng biên giới Việt – Trung.

Thảo quả phân bố ở Tây Nam Trung Quốc (Vân Nam, Quý Châu, Quảng Tây) và vùng núi phía Bắc Việt Nam (Lào Cai, Lai Châu, Sơn La, Hà Giang), mọc tự nhiên dưới tán rừng ẩm. Quả thu hoạch tháng 8–12, phơi hoặc sấy khô; trước khi dùng thường nướng sơ cho dậy hương. Trong ẩm thực, thảo quả nướng đập dập là bí quyết của nồi phở bò (Bắc Việt Nam và một số hàng phở), dùng trong lẩu, kho, nấu thịt và các món Tây Bắc; được ví như "hương phở" đặc trưng. Trong Đông y, thảo quả vị cay, tính ấm, vào kinh tỳ, vị; có tác dụng ôn trung tán hàn, tiêu thực chỉ ẩu thổ, dùng chữa đầy bụng, lạnh bụng, nôn mửa, tiêu chảy do hàn thấp. Do khai thác mạnh, loài được xếp loại Sắp bị đe dọa (NT) trong sách đỏ IUCN; đang được nhân giống trồng dưới tán rừng.