Hương thảo

Hương thảo (Salvia rosmarinus, đồng nghĩa Rosmarinus officinalis) là cây bụi thường xanh thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae), cao 0,5–1,5 m, cành mọc bò lan hoặc vươn đứng, thân gỗ hóa ở gốc. Lá hình kim hẹp, dài 2–4 cm, mặt trên xanh bóng, mặt dưới phủ lông trắng mịn, mép cuộn vào, hương thơm the đặc trưng. Hoa màu xanh lam hoặc tím nhạt, môi trên và môi dưới rõ, mọc thành cụm vòng quanh cành ở nách lá; nở chủ yếu xuân–hè. Quả là 4 hạch nhỏ. Toàn cây thơm nhờ tinh dầu; lá tươi hoặc khô đều dùng được, là loại thảo mộc nổi tiếng của ẩm thực Địa Trung Hải và dược liệu.

Hương thảo có nguồn gốc vùng Địa Trung Hải (Tây Ban Nha, Ý, Hy Lạp), là biểu tượng của ẩm thực và văn hóa châu Âu từ thời cổ; ngày nay trồng rộng khắp thế giới. Ở Việt Nam, hương thảo được trồng nhiều ở Đà Lạt, Sapa, Tây Nguyên và các vùng khí hậu mát; lá dùng ướp thịt cừu, gà, cá, nướng, xào, làm bánh focaccia, muối thảo mộc. Lá và tinh dầu chứa 1,8-cineole, camphor, alpha-pinene cùng axit rosmarinic, carnosol, axit caffeic — các polyphenol chống oxy hóa mạnh; tinh dầu được dùng trong nước hoa, dầu gội, xà phòng và hương liệu thực phẩm. Dân gian dùng nước hãm lá cải thiện trí nhớ, tuần hoàn, tiêu hóa; nhiều nghiên cứu ghi nhận hoạt tính kháng khuẩn, chống viêm và bảo vệ gan.