Dừa nước

Dừa nước (Nypa fruticans), còn gọi dừa nước, là loài cọ đặc biệt thuộc họ Cau (Arecaceae), sống ở rừng ngập mặn với thân ngầm bò dưới bùn, chỉ phần thân rễ và bụi lá nhô lên khỏi mặt nước; cây cao 3–9 m và mọc thành quần thể dày. Lá kép lông chim rất lớn, dài 5–9 m, là lá lớn nhất trong họ Cau, mọc thành bụi từ thân rễ. Cụm hoa đơn tính, cùng gốc (cả hoa đực và hoa cái trên cùng cây), mọc ở ngọn thân ngắn; quả là quả tụ dạng đầu gồm nhiều quả hạch dẹp, trong đó hạt non có nội nhũ trong ăn được. Đây là loài cọ duy nhất thích nghi với rừng ngập mặn, phân bố từ Nam Á, Đông Nam Á đến Bắc Úc; ở Việt Nam mọc dọc bờ biển và cửa sông như Cần Giờ, Bến Tre, Cà Mau.

Dừa nước là cây đa dụng của vùng ngập mặn: lá lớn được dùng lợp mái nhà (nhà lá), đan lát, làm nón và giỏ; cuống lá làm chổi và củi; hạt non (nội nhũ) ăn được, có thể làm mứt hoặc nước giải khát; nhựa từ cụm hoa có thể lên men thành rượu và dấm. Về môi trường, dừa nước giữ vai trò quan trọng trong việc chống xói lở bờ biển, ổn định đất bùn, hấp thụ carbon (carbon xanh) và nuôi dưỡng hệ sinh thái thủy sản; sinh khối của nó còn được nghiên cứu sản xuất ethanol và butanol. Cây mọc ở cửa sông, ven biển nhiệt đới trên đất bùn ngập nước lợ, chịu được thủy triều; nhân giống bằng hạt hoặc hom. Ở Việt Nam, dừa nước tập trung ở Cần Giờ, Bến Tre, Trà Vinh, Cà Mau, vừa bảo vệ bờ biển vừa cho lá lợp nhà.